Hedef dağılım ve sapma: portföy karışımın ne kadar kaydı?

5 dk okuma · Güncelleme: 20 Ekim 2026

Hedef dağılım, varlık sınıfların için kendi seçtiğin ağırlıklardır. Sapma ise bugünkü karışımın ile bu hedef arasındaki farktır. Alphanta'da hedefi sen koyarsın; yazılım yalnızca farkı ölçer.

Hedef dağılım ve sapma ne demek?

Hedef dağılım, her varlık sınıfı için belirlediğin paylardır: hisseye şu kadar, tahvile şu kadar, nakde şu kadar gibi. Fiyatlar farklı hızlarda hareket eder. Bu yüzden gerçek karışımın zamanla bu paylardan uzaklaşır. Bu uzaklaşmaya sapma denir.

Alphanta hedef önermez, sapma karşısında ne yapman gerektiğini de söylemez. Girdiğin hedefleri saklar, kayıtlı varlıklarınla karşılaştırır ve farkı gösterir. Harekete geçip geçmemek senin kararın.

Sapma kendi başına iyi ya da kötü bir şey değil. Yalnızca planın ile kaydın arasındaki mesafeyi gösterir. Bu mesafeyi rakamla bilmek, kendi koyduğun kurallara göre karar vermeni kolaylaştırır. TL ve dolar varlıkları birlikte tutuyorsan kurlar da bu mesafeyi değiştirir; fiyatı hiç oynamayan bir TL fonun payı bile kur hareketiyle küçülüp büyüyebilir.

Hedeflerini kendin belirle

Hedefler, ana menüdeki Hedefler bölümünde durur. Bu rehberdeki örnek ağırlıklar yalnızca hesabı göstermek için var. Bunlar öneri değil; doğru hedef, kendin için belirlediğin hedeftir.

Hedefler'i aç ve hedef ağacı için Gelişmiş planlama'ya geç. Üstteki portföy seçici, tek bir portföyü mü yoksa tümünü mü planladığını belirler.
Bugünkü karışımdan başlamak istersen Mevcut varlıkları getir'e bas. Alphanta, sahip olduklarından kategorileri kurar.
Yabancı hisse, BİST, tahvil, gayrimenkul, nakit, altın ya da kripto gibi varlık sınıflarını ekle veya çıkar. Bir sınıfın içine alt kategori de açabilirsin; örneğin ETF'ler ve fonlar için ayrı satırlar.
Her sınıfa bir hedef pay ya da hedef tutar ver. Aynı seviyedeki payların toplamının yüzde 100 olması beklenir.
Kaydet'e bas. Hedef hesabınla birlikte saklanır; sayfayı her açtığında, bilgisayarda da telefonda da kullanılır.

Örnek rakamlarla bir hesap

Örnek toplamı 200.000 olan ve üç sınıfa bölünmüş bir portföy düşün. Aşağıdaki ağırlıklar bu örnek için uyduruldu; öneri değil.

Hedef payların toplamı yüzde 100 olduğunda tutar farklarının toplamı sıfırdır. Bir sınıf hedefinin ne kadar üstündeyse, diğerleri toplamda o kadar altındadır. Farkların birbirini götürdüğünü görmek, hem kaydının hem de hedeflerinin eksiksiz olduğunu hızlıca kontrol etmenin yoludur.

Hedef ağacının en üstündeki Hedef tutarı alanı isteğe bağlı. Boş bırakırsan her varlık mevcut değeriyle hesaba girer. Bir tutar yazarsan henüz bir sınıfa atanmamış kısım Dağıtılmamış olarak görünür.

Hisse: hedef yüzde 50. Güncel değer 116.000, yani toplamın yüzde 58'i. Sapma +8 puan; 100.000'lik hedef tutarın yaklaşık 16.000 üzerinde.
Tahvil: hedef yüzde 30. Güncel değer 52.000, yani yüzde 26. Sapma -4 puan; 60.000'lik hedef tutarın yaklaşık 8.000 altında.
Nakit: hedef yüzde 20. Güncel değer 32.000, yani yüzde 16. Sapma -4 puan; 40.000'lik hedef tutarın yaklaşık 8.000 altında.

Sapmayı puan ve tutar olarak oku

Alphanta her sınıf için hedefi, o sınıftaki varlıklarının güncel değeriyle karşılaştırır. Bu karşılaştırmayı iki şekilde okuyabilirsin. Puan, sınıfların birbirine göre ağırlığını anlatır; tutar ise bu farkın para olarak ne ettiğini.

Yüzde puanı olarak: bir sınıf için hedefin yüzde 40 ve bu sınıf bugün portföyünün yüzde 46'sını oluşturuyorsa sapma +6 puandır. Hedefi yüzde 20 olup bugün yüzde 15'te duran bir sınıf -5 puandadır.

Tutar olarak: puanı toplamla çarp. Örnek toplam 100.000 ise +6 puan, hedef tutarın yaklaşık 6.000 üzerinde demektir; -5 puan ise yaklaşık 5.000 altında. Hedef ağacı bu farkları her sınıf için doğrudan hedef eksi mevcut olarak gösterir. Elle hesaplaman gerekmez.

En büyük farklar en üstte listelenir. Çok küçük farklar, kabaca sınıf hedefinin yüzde 2'sinin altında kalanlar, listeye alınmaz. Böylece liste okunaklı kalır.

Karşılaştırmaya neler giriyor?

Karşılaştırma, arkasındaki kayıt kadar doğrudur. Neyin sayılacağını şu kurallar belirler:

Yalnızca seçili kapsamdaki varlıklar sayılır: tek bir portföy ya da tüm portföyler birlikte.
Her varlık türüne göre bir sınıfa yerleşir; fon, hisse ya da tahvil gibi.
Her varlık son fiyatıyla değerlenir ve günün kuruyla tek para birimine çevrilir. TL fiyatlı bir fon ile dolar fiyatlı bir ETF böylece aynı ölçekte karşılaştırılır.
Hedefler cihaza değil hesabına kaydedilir. Nereden giriş yaparsan yap aynı planı görürsün.

Düzenli gözden geçirme alışkanlığı

Sapma çoğu zaman yavaş birikir. Bu yüzden sabit bir kontrol tarihi, her gün bakmaktan genelde daha işe yarar. Basit bir düzen:

Hesabı Alphanta tutar; karar senin.

Sana uyan bir kontrol tarihi seç, örneğin üç ayda bir, ve takvimine yaz.
Kontrolden önce adetleri güncelle, içe aktardığın hesapları eşitle. Kayıt güncel olsun.
Hedef ağacını aç ve her sınıf için farkı puan ve tutar olarak not et.
Her farkın kabul ettiğin aralıkta olup olmadığına bak. Her hedefin yanına kendi tolerans bandını yazmak, örneğin artı eksi 5 puan, bu adımı hızlandırır.
Hedeflerin değiştiyse hedefi değiştir. Alphanta ne kaydedersen onu tutar.
Notlarını tarihiyle birlikte bir yere yaz. Bir sonraki kontrolde farkların nasıl değiştiğini yan yana görürsün.

Sık sorulanlar

Alphanta bana bir hedef dağılım önerir mi?

Hayır. Hedefleri sen girersin. Alphanta yalnızca bu hedeflerle kayıtlı varlıkların arasındaki farkı hesaplar; yatırım tavsiyesi vermez.

Puan olarak sapma ile tutar olarak sapma arasındaki fark ne?

Puan, payları karşılaştırır: yüzde 40 hedefe karşı yüzde 46 ağırlık +6 puandır. Tutar, bu farkı toplamına uygular: örnek toplam 100.000 ise +6 puan yaklaşık 6.000 demektir.

Hedefi yalnızca bir portföy için koyabilir miyim?

Evet. Hedef ağacını açmadan önce portföy seçiciden o portföyü seç. Tüm kaydını birlikte planlamak için tüm portföyleri seç.

Alphanta ile dene — Free plan tek portföyü süre sınırı olmadan kapsar.

Ücretsiz başla Fiyatları gör

Diğer rehberler

Yazılımın kullanımına dair eğitim içeriğidir. Örneklerdeki sayılar temsilidir. Yatırım tavsiyesi değildir.